ඇමෙරිකාවේ නව වෙළෙඳ ප්‍රතිපත්තිය අපේ අපනයනවලට අභියෝගයක්ද?

ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ පරිසරය දිනෙන් දින වෙනස් වෙමින් පවතින වත්මන් යුගයේ, ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන ක්ෂේත්‍රයට බලපෑ හැකි නවතම වර්ධනයක් ලෙස ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් යෝජනා කර ඇති අතිරේක තීරුබදු ක්‍රමවේදය සැලකිය හැකිය.

බලහත්කාර ශ්‍රමය (Forced Labour) යොදාගෙන නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩ තම වෙළෙඳපොළට ඇතුළුවීම වැළැක්වීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ක්‍රියාමාර්ග නොගන්නා රටවලට එරෙහිව දැඩි පියවර ගැනීමට ඇමෙරිකාව සූදානම් වන අතර, එම රටවල් එකතුවට ශ්‍රී ලංකාවද ඇතුළත්වීම විශේෂ අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණක් වී තිබේ.

ඒ අනුව, ඇමෙරිකානු වෙළෙඳ නියෝජිත කාර්යාලය (USTR) විසින් යෝජනා කර ඇති පරිදි, ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් රැසකින් ආනයනය කරන භාණ්ඩ සඳහා අතිරේක සියයට 12.5ක තීරුබද්දක් පැනවීම සලකා බලමින් සිටී. මෙම යෝජනාව තවමත් අවසන් තීරණයකට එලැඹ නැති අතර, මහජන අදහස් විමසීමේ ක්‍රියාවලියක්ද ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.

මෙම තත්ත්වය ශ්‍රී ලංකාවට විශේෂයෙන්ම වැදගත් වන්නේ රටේ ප්‍රධානතම අපනයන ක්ෂේත්‍රය වන ඇඟලුම් කර්මාන්තය ඇමෙරිකානු වෙළෙඳපොළ මත සැලකිය යුතු ලෙස රඳා පවතින බැවිනි. වසර ගණනාවක් පුරා සදාචාරාත්මක නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය සහ අනුකූලතා ප්‍රමිතීන් ඔස්සේ ජාත්‍යන්තර ප්‍රශංසාවට ලක්වූ ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය, කම්කරු අයිතිවාසිකම් හා ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් පිළිපැදීම සම්බන්ධයෙන් කලාපයේ ඉහළ පිළිගැනීමක් දිනාගෙන සිටියේය.

කෙසේ වෙතත්, ඇමෙරිකාව විසින් සිදුකරන ලද මෙම විමර්ශනය ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් සීමා වූවක් නොවන බවද සඳහන් කළ යුතුය. චීනය, ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය, වියට්නාමය, තායිලන්තය, මැලේසියාව සහ දකුණු කොරියාව වැනි ලෝකයේ ප්‍රබල නිෂ්පාදන හා අපනයන ආර්ථිකයන්ද මෙම ලැයිස්තුවට ඇතුළත් වී සිටියි. ඒ අනුව, මෙය එක් රටක් ඉලක්ක කරගත් පියවරක් නොව, සැපයුම් දාමයන් තුළ කම්කරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ නව ජාත්‍යන්තර ප්‍රවණතාවයක දිගුවක් බවද පෙනී යයි.

මෙම පියවරේ මූලික අරමුණ වන්නේ බලහත්කාර ශ්‍රමය මත පදනම් වූ නිෂ්පාදන සඳහා වෙළෙඳ වාසි හිමිවීම වැළැක්වීමය. ඇමෙරිකානු බලධාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ, එවැනි නිෂ්පාදන නිසා ඇමෙරිකානු කම්කරුවන්ට අසාධාරණ තරගයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බවය. එබැවින්, වෙළෙඳ ප්‍රතිපත්ති හා මානව හිමිකම් ප්‍රතිපත්ති අතර සම්බන්ධතාවය තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙසද මෙය හඳුන්වා දෙයි.

ශ්‍රී ලංකාව සඳහා මෙහි බලපෑම ද්විත්ව ස්වභාවයක් ගත හැකිය. එක් අතකින්, අතිරේක තීරුබදු ක්‍රියාත්මක වුවහොත් ඇමෙරිකානු වෙළෙඳපොළෙහි ශ්‍රී ලාංකේය නිෂ්පාදනවල මිල ඉහළ යා හැකි අතර, එමඟින් තරගකාරීත්වය අඩුවීමේ අවදානමක් පවතී. අනෙක් අතට, ශ්‍රී ලංකාව සතු සදාචාරාත්මක නිෂ්පාදන පිළිබඳ හොඳ නාමය සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුගතවීමේ ඉතිහාසය නිසි ලෙස ප්‍රකාශ කර ඉදිරිපත් කිරීමට හැකි වුවහොත්, මෙම අභියෝගය අවස්ථාවක් බවට පත්කර ගැනීමේ හැකියාවක්ද පවතී.

දැනටමත් ලෝක ආර්ථිකයේ මන්දගාමී වර්ධනය, පාරිභෝගික ඉල්ලුම පහත වැටීම, නාවික ප්‍රවාහන ගාස්තු ඉහළ යාම සහ භූදේශපාලනික අර්බුද හේතුවෙන් අපනයනකරුවන් පීඩනයට ලක්ව සිටින පසුබිමක, මෙවැනි නව වෙළෙඳ බාධක තවත් අභියෝගයක් බවට පත්විය හැකිය.

එබැවින්, ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය වන්නේ තම සැපයුම් දාමයන්හි විනිවිදභාවය තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමත්, කම්කරු අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවට පැහැදිලි සහතික ලබාදීමත්ය. එසේම, ඇමෙරිකානු බලධාරීන් සමඟ ඵලදායී සංවාදයක් පවත්වාගෙන යමින් ශ්‍රී ලංකාවේ සැබෑ තත්ත්වය පැහැදිලි කිරීමද කාලෝචිත අවශ්‍යතාවයකි.

අවසාන වශයෙන්, මෙම සිදුවීම මගින් පැහැදිලි වන්නේ වර්තමාන ලෝක වෙළෙඳාම භාණ්ඩ හුවමාරුවකට පමණක් සීමා නොවන බවය. මානව හිමිකම්, කම්කරු සුබසාධනය, පාරිසරික වගකීම් සහ සමාජීය ප්‍රමිතීන්ද ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ තීරණවල ප්‍රධාන සාධක බවට පත්ව ඇති අතර, එම නව යථාර්ථයට අනුගතවීම ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන අනාගතය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය කාර්යයක් බවට පත්ව තිබේ.